Szkoła w Sąsiedztwie 2026-2027

Po raz pierwszy oprócz klas VI, VII i VIII szkół podstawowych do udziału zapraszamy także szkoły ponadpodstawowe: licea, technika oraz szkoły branżowe. 

W ramach działania, młodzież stworzy archiwa poświęcone wybranym przez siebie tematom związanym z historią i tożsamością lokalnego miejsca. Może to być historia szkoły, okolicy lub konkretnej przestrzeni, np. budynku, podwórka, osiedla czy lokalnego punktu charakterystycznego. Forma archiwum będzie zależeć od potrzeb i pomysłów grupy. Można wykorzystać materiały audio, wideo, fotografie, nagrania wspomnień osób mieszkających w okolicy czy dokumentację wizualną. 

Efektem pracy każdej grupy będzie publiczna prezentacja przygotowanych materiałów, np. wystawa, pokaz, prezentacja multimedialna lub inne wydarzenie. Zostanie ona zorganizowana dla społeczności szkolnej (młodzieży, rodziców, kadry), a w miarę możliwości także dla osób spoza szkoły, w tym lokalnej społeczności i sąsiedztwa. 

Powstałe archiwa, w zależności od potrzeb szkoły, będą mogły być rozwijane i kontynuowane w kolejnych latach. Projekt wpisuje się w działania na rzecz edukacji historycznej, aktywizacji społeczności lokalnych oraz ochrony niematerialnego i materialnego dziedzictwa kulturowego. Inspiracją i zapleczem merytorycznym jest działalność Centrum Archiwistyki Społecznej, które wspiera rozwój archiwów społecznych w Polsce i prowadzi portal Zbiory Społeczne, umożliwiający udostępnianie zdigitalizowanych zbiorów.

Udział w projekcie jest bezpłatny! 

Zgłoszenia przyjmujemy za pośrednictwem formularza do 30 listopada 2026!  

Formularz: https://poledialogu.typeform.com/to/hMYsNT8a  

Korzyści dla szkoły 

• Edukacja obywatelska w praktyce: młodzież diagnozuje potrzeby i zasoby swojego otoczenia, a następnie planuje i realizuje działania sąsiedzkie, które na nie odpowiadają. 

• Rozwój kompetencji społecznych i obywatelskich: współpracy, komunikacji i odpowiedzialności za najbliższe otoczenie. 

• Nowa wiedza i umiejętności: poznanie metody archiwum społecznego, dokumentowania lokalnych historii, pracy z historią mówioną i materiałami archiwalnymi. 

• Realizacja podstawy programowej w nowej formie, szczególnie z języka polskiego, historii i edukacji obywatelskiej. 

• Trwały zasób edukacyjny: archiwum, które szkoła może rozwijać i wykorzystywać w kolejnych latach. 

• Wzmocnienie relacji z sąsiedztwem: kontakt z osobami mieszkającymi w okolicy, rodzicami i lokalnymi instytucjami, które posiadają cenne historie i materiały. 

• Rozwój kompetencji kadry: warsztaty przygotowujące do pracy metodą archiwum społecznego, dzięki którym szkoła może kontynuować działania po zakończeniu projektu. 

• Doświadczenie projektowania i realizowania projektu sąsiedzkiego według własnego pomysłu.

Formy wsparcia skierowane do szkół 

• Warsztat z tworzenia archiwów społecznych dla kadry (ok. 3h zegarowe, na żywo), z udziałem dwóch osób z każdej szkoły. 

• Opieka mentorska dla każdej szkoły przez cały czas trwania projektu (15h zegarowych). 

• Wsparcie eksperckie w zakresie archiwistyki społecznej: 5h dla każdej szkoły, w formie dopasowanej do potrzeb młodzieży, np. konsultacji, dodatkowych warsztatów storytellingowych czy spaceru historycznego. 

• Pula środków finansowych na stworzenie archiwum, m.in. na zakup niezbędnych materiałów, przygotowanie dokumentacji i organizację działań angażujących lokalną społeczność. 

• Tablica sąsiedzka dla każdej szkoły (na wzór: Profil zasobu – Pakiet materiałów przydatnych do stworzenia tablicy sąsiedziej – Spółdzielnia). Posłuży informowaniu  o prowadzonych zbiorach i raportowania procesu, która po zakończeniu projektu pozostaje w szkole. 

Przebieg projektu 

Etap 1: listopad – grudzień 2026 

Rekrutacja 10 szkół do projektu i podpisanie regulaminów udziału. 

• Termin zgłoszeń szkół przez formularz elektroniczny do 30.11.2026 r.: https://poledialogu.typeform.com/to/hMYsNT8a  

• Termin poinformowania o wynikach rekrutacji: do 7.12 

Etap 2: styczeń – maj 2027 

Tworzenie archiwów, wsparcie mentorskie i eksperckie. 

• 13 stycznia 2027: warsztat z archiwów społecznych dla kadry (ok. 3h zegarowe, na żywo). Spotkanie otwarcia dla osób mentorskich i nauczycielskich uczestniczących w projekcie, współprowadzone przez przedstawicielkę Fundacji oraz osobę ekspercką ds. archiwum społecznego. Przedstawimy ideę projektu, harmonogram i kolejne kroki, wprowadzimy w temat archiwów i omówimy scenariusz pierwszych warsztatów z młodzieżą. 

Opieka mentorska (15h zegarowych): 

1. Warsztat wprowadzający (ok. 2h). We współpracy z kadrą nauczycielską i osoby mentorskiej przedstawiane są założenia projektu i idea szkoły zakorzenionej w lokalnej społeczności, a także wprowadzenie w temat archiwistyki społecznej. Młodzież poznaje formy dokumentowania lokalnych historii, diagnozuje zasoby własnej grupy i tworzy grupy robocze odpowiedzialne za poszczególne działania. 

2. Diagnoza lokalna i wybór tematu archiwum (ok. 5h). Młodzież mapuje otoczenie szkoły, identyfikuje ważne miejsca, osoby, instytucje i historie warte udokumentowania, poznaje potrzeby i zasoby społeczności, a następnie wybiera temat archiwum. Diagnoza obejmuje m.in. spacer badawczy, wywiady, obserwację oraz analizę materiałów archiwalnych, dokumentów i źródeł internetowych. 

3. Tworzenie archiwum społecznego (ok. 5h). Młodzież otrzymuje wsparcie w nagrywaniu rozmów i wspomnień, dokumentowaniu fotografii, zbieraniu historii mówionej i opracowywaniu materiałów. Pracuje także z osobą ekspercką z zakresu archiwistyki społecznej. W działania można zaangażować rodziców, osoby mieszkające w okolicy i inne osoby posiadające lokalne historie i materiały. 

4. Opracowanie rezultatów i wydarzenie podsumowujące (ok. 3h). Młodzież wybiera końcową formę prezentacji archiwum (wystawa, pokaz, prezentacja multimedialna, publikacja cyfrowa, wydarzenie sąsiedzkie) i organizuje wydarzenie dla społeczności szkolnej oraz w miarę możliwości, dla lokalnej społeczności.

Wsparcie eksperckie z zakresu archiwum społecznego: 

• warsztat dla kadry (13 stycznia), 

• 5h wsparcia dla każdej szkoły: konsultacje, dodatkowe warsztaty storytellingowe, spacer historyczny lub inna forma odpowiadająca na potrzeby młodzieży. 

Etap 3: czerwiec 2027 

• Wernisaże: prezentacja każdego z archiwów społecznych dla społeczności szkolnej (i lokalnej). 

• Spotkanie podsumowujące projekt – dla klas i osób zaangażowanych w działanie o charakterze święta. 

Wsparcie eksperckie 

Wsparcie eksperckie zapewni Ewelina Bartosik: antropolożka kultury, trenerka, animatorka społeczna i badaczka z wieloletnim doświadczeniem w projektach edukacyjnych i animacyjnych związanych z tożsamością miejsc, kulturą lokalną i pracą ze społecznościami. Laureatka Warszawskiej Nagrody Edukacji Kulturalnej za projekt „Mikro_wystawy. Małe tożsamości dzielnicy Wola – rozwój formatu“. 

Materiały projektowe 

Regulamin: link do regulaminu

Przewodnik po podstawie programowej: 

• Dla szkół podstawowych 

• Dla szkół ponadpodstawowych

Koordynacja projektu 

Aleksandra Wasążnik 
a.wasaznik@poledialogu.org.pl  
737 332 271   

Program Szkoła w Sąsiedztwie jest współfinansowany ze środków m.st. Warszawy w ramach miejskiego konkursu Młodzi kompetentni warszawiacy w swoim mieście 2026-2027.