Profil Fundacji Pole Dialogu na Facebooku

Wspieramy dialog, włączamy ludzi.

Program Rozwoju Dialogu

 

Innowacje demokratyczne, takie jak panele i narady obywatelskie towarzyszą nam od lat. Celem tego projektu jest zakorzenienie ich w stałych praktykach pięciu gmin w Polsce.

Dlaczego to robimy? 

Wierzymy, że dialog z mieszkańcami trzeba rozwijać tak samo jak inne lokalne polityki i usługi: wymyślamy nowe rozwiązania w polityce senioralnej, modernizujemy transport i kupujemy autobusy z nowymi napędami  – dlaczego więc nie mielibyśmy od czasu do czasu zrobić czegoś inaczej także z lokalną demokracją?

Tym bardziej że jako praktycy i praktyczki coraz częściej czujemy, a w danych wyraźnie widzimy, że obecne formy partycypacji nie zawsze działają tak, jak powinny. W największych miastach frekwencja w budżetach obywatelskich potrafiła spaść w ciągu kilku lat z ponad 30% do około 12–13%, a choć otwarte spotkania z mieszkańcami organizuje 90% gmin, w co piątej przez cały rok ani jeden mieszkaniec nie zabrał głosu podczas sesji rady. Do tego dochodzą niskie zaufanie społeczne, coraz ostrzejszy język i podziały, które utrudniają spokojną rozmowę ponad różnicami. To dobry moment, żeby poszukać nowych sposobów spotkania i wspólnego podejmowania decyzji.

O co chodzi z narzędziami deliberacyjnymi? 

Odpowiedzią na wiele wyzwań, z którymi na co dzień mierzymy się w świecie partycypacji, są narzędzia deliberacyjne. Pozwalają wyjść poza spór najmocniej zaangażowanych stron. Do rozmowy zapraszana jest losowo wybrana i możliwie różnorodna grupa mieszkańców, która otrzymuje czas na poznanie tematu, wysłuchanie różnych perspektyw i spokojną rozmowę. Dopiero na tej podstawie uczestnicy i uczestniczki wspólnie wypracowują rekomendacje, starając się uwzględnić nie tylko własne potrzeby, lecz także dobro całej lokalnej społeczności. W Polsce z takim podejściem spotykamy się przede wszystkim w dwóch formatach: panelu obywatelskim oraz naradzie obywatelskiej.

W Polsce mamy już dziesiątki przykładów procesów deliberacyjnych, z których można wyciągnąć wnioski. Jednak pierwsze doświadczenia instytucjonalizacji jeszcze przed nami.

Jak rozumiemy instytucjonalizację?

Instytucjonalizacja paneli i narad polega na przypisaniu im określonej roli w systemie politycznym oraz uregulowaniu tej roli w systemie prawnym. To zakotwiczenie nowego podejścia do współdecydowania przez wprowadzenie zmian prawnych i administracyjnych.

Przykłady z zagranicy:

Jak takie rozwiązanie mogłoby wyglądać w Polsce? Tego jeszcze nie wiemy – i właśnie nad tym chcemy wspólnie zastanawiać się z gminami uczestniczącymi w projekcie. Wiemy natomiast, że nie chodzi po prostu o jednorazowe przeprowadzenie narady, ale o stworzenie z nich nowego, trwałego narzędzia w lokalnym wachlarzu partycypacji z jasno określoną rolą.

Instytucjonalizacja narzędzi deliberacyjnych w Polsce może przybierać różne formy:

  • Ujęcie metody w lokalnej uchwale o konsultacjach,
  • Publiczna zapowiedź organizacji serii narad,
  • Trwałe poparcie polityczne, w tym rady gminy,
  • Osadzenie deliberacji w istniejącym narzędziu ustawowo rozpoznanym np. Budżecie obywatelskim,
  • … i inne rozwiązania, których jeszcze nie znamy i które chcemy wypracować wspólnie z gminami.

O co chodzi w tym projekcie? 

Szukamy pięciu odważnych gmin lub instytucji publicznych, które są gotowe wyruszyć z nami na poszukiwanie. Razem spróbujemy znaleźć odpowiedzi na następujące pytania:

  • Które grupy mieszkańców w ogóle nie podejmują się współpracy z nami? Dlaczego tak jest i co możemy z tym robić?
  • Jakiej pracy jako praktycy, urzędnicy i politycy musimy się podjąć, żeby odbudować zerwane mosty zaufania?
  • Jakich sojuszników nam do tego potrzeba?
  • Jak systemowo włączać mieszkańców w podejmowanie decyzji w gminie między cyklami wyborczymi?

Nabór dzieli się na dwie ścieżki:  

1. Przebiśniegi – pierwsze kwiaty kwitnące po zimie, symbol nowego początku. Ta ścieżka jest dla gmin, które chcą się przebić przez dotychczas napotykane trudności i szukają nowego podejścia do partycypacji. W tej ścieżce zajmiemy się dogłębnym poznaniem narzędzia narady obywatelskiej i szukaniem sposobów na stworzenie miejskiego ekosystemu partycypacyjnego, w którym mieszkańcy i urzędnicy wspólnie i z troską pielęgnują to, co lokalne.

Czas trwania: październik 2026-październik 2027; 

2. Jesion – drzewo o rozłożystych korzeniach, symbol siły i trwałości. Ta ścieżka jest dla gminy, która jest gotowa zaprosić mieszkańców i mieszkanki do prawdziwego współdecydowania o ważnych sprawach. W tej ścieżce będziemy czerpać inspiracje z zagranicznych doświadczeń osadzania deliberacji w politycznej codzienności i pójdziemy w stronę stworzenia pierwszego zinstytucjonalizowanego panelu w Polsce.

Czas trwania: październik 2026-maj 2027 

Zadbamy o to, żeby nie zabrakło wartościowej wiedzy, dyskusji i praktycznych doświadczeń.

To wyjątkowa okazja do tego, żeby w codziennym wirze obowiązków zatrzymać się na chwilę, pomyśleć o przyszłości, której chcemy dla naszej społeczności i jaką rolę możemy odegrać w jej urzeczywistnianiu.

Co oferujemy? 

Kto może się zgłosić? 

Zgłoszenie może przesłać: 

  • Urząd gminy,
  • Instytucja miejska (np. muzeum, dom kultury, biblioteka, teatr, galeria, ośrodek sportowy, itd.),
  • Podmiot realizujący projekty partycypacyjne na zlecenie samorządu lub instytucji miejskiej.

Podmioty z gmin poniżej 200 tys. mieszkańców będą traktowane priorytetowo w ścieżce narad obywatelskich.

Jakie są warunki uczestnictwa? 

  1. Co najmniej 2 osoby zaangażowane w szkolenia i pracę nad projektem (w zależności od momentu w projekcie ilość poświęcanych godzin może ulegać zmianie):
  • Przebiśniegi – ok. 1/8 etatu od października 2026 do października 2027.
  • Jesion – ok. 1/5 etatu od paździenrika 2026 do maja 2027.
  1. Ważny i aktualny temat do rozmowy z mieszkańcami – zastanówcie się czym żyje społeczność gminy/miasta. Jakie decyzje ważne dla wspólnoty pozostają bez decyzji? O czym mieszkańcy i mieszkanki powinni współdecydować?
  1. Poparcie polityczne – praca na rzecz wspólnych spraw wymaga sojuszników, szczególnie tych instytucjonalnych. Bez woli współpracy ze strony władz miasta i rady nie może być mowy o instytucjonalizacji, dlatego wybierając gminy do projektu będziemy szczególnie zwracać uwagę na tę kwestię.
  1. Wkład materialny lub finansowy: 
  • Przebiśniegi: 
    • Stworzenie, wydruk i dystrybucja ulotek informacyjnych, plakatów,
    • Zapewnienie sali do spotkań (3 dni po ok. 4 godziny),
    • Zorganizowanie przekąsek i napojów,
    • Prowadzenie komunikacji w mediach społecznościowych.
  • Jesion:  
    • Wydruk i wysyłka zaproszeń,
    • Zapewnienie sali do spotkań (5 dni po ok. 6 godzin),
    • Promocja panelu,
    • Transmisja na żywo spotkań edukacyjncyh,
    • Zapewnienie dostępności procesu (np. tłumaczenie spotkań edukacyjnych na PJM, udogodnienia umożliwiające udział osobom z niepełnosprawnościami).

Wcześniejsze praktyczne doświadczenie w organizowaniu paneli lub narad nie jest obowiązkowe, ale znajomość podstawowych założeń będzie konieczna do udziału w projekcie.  

Dla osób szczególnie zainteresowanych tematem deliberacji, polecamy następujące lektury:  

Link do zgłoszeń: https://poledialogu.typeform.com/PRD2627

Ważne terminy

  • Termin końcowy przesyłania zgłoszeń: 27.09.2026, 23:59 
  • Rozmowy rekrutacyjne: 28.09-02.10.2026 
  • Ogłoszenie wyników naboru: 07.10.2026 

Ścieżkę „Przebiśniegi” sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021-2030.

Ścieżka „Jesion” jest finansowana przez Fundację PKO Banku Polskiego.