Ekspertyza miejsc młodzieżowych w Polsce i na świecie

Na zlecenie Zespołu Polityki Młodzieżowej w Centrum Komunikacji Społecznej Urzędu m.st. Warszawy zrealizowałyśmy_liśmy badanie miejsc młodzieżowych w Polsce i na świecie.  Praca nad ekspertyzą trwała od czerwca do września 2025 r. Niniejszy dokument jest bazą wiedzy dla urzędników_czek miejskich zainteresowanych przestrzeniami młodzieżowymi. 

Miejsca młodzieżowe stanowią tzw. trzecie miejsca – przestrzenie pomiędzy domem a szkołą, które zaspokajają potrzebę niekomercyjnej aktywności, budowania relacji oraz wspólnoty. Choć w Polsce ich status prawny nie jest obecnie uregulowany, pełnią one funkcję swoistych „miejskich laboratoriów”: uczą młodych ludzi aktywności obywatelskiej, wyrównują szanse edukacyjne oraz promują integrację społeczną. 

Na etapie przygotowań zrobiłyśmy_liśmy research przestrzeni młodzieżowych wolnego dostępu w Polsce i na świecie. Kierując się kryterium różnorodności, wyłoniłyśmy_liśmy 15 miejsc. W ekspertyzie przyglądamy się formom ich prowadzenia oraz odmiennym kontekstom społecznym i politykom samorządowym, które te formy determinują. Opisując przestrzenie młodzieżowe uwzględniłyśmy_liśmy wytyczne Urzędu m.st. Warszawy: 

1. Proces tworzenia miejsca – czy powstało na podstawie diagnozy i badań potrzeb? Czy było tworzone partycypacyjnie, z uwzględnieniem opinii młodzieży  lub we współpracy z nią?   
2. Finansowanie – jakie są źródła finansowania miejsca? W jaki sposób zarządza się  budżetem?   
3. Regulaminy i statuty – jak brzmią dokumenty regulujące funkcjonowanie miejsca?   
4. Organizacja funkcjonowania – jakie są koszty utrzymania? Według jakiego harmonogramu miejsce funkcjonuje (w jakie dni i pory dnia, czy są okresy, gdy miejsce jest puste)?  
5. Dostępność dla uczestników_czek – czy korzystanie z przestrzeni jest bezpłatne i ogólnodostępne? Czy obowiązują zapisy, a jeśli tak, to na jakich zasadach?   
6. Dostępność dla osób ze szczególnymi potrzebami – czy i w jakim stopniu miejsce jest przystosowane dla osób z niepełnosprawnością wzroku, słuchu i narządów  ruchu?  
7. Okres działalności – jak długo miejsce funkcjonuje i jak jest stabilne operacyjnie?  
8. Infrastruktura i wyposażenie – w jakiej lokalizacji znajduje się miejsce? Jaką powierzchnię ma do wykorzystania? Z jakich przestrzeni korzysta w nim młodzież  (sale sportowe, artystyczne, salony)? Czy jest zainstalowany monitoring?   
9. Oferta programowa – analiza dostępnych działań. Na ile są stałe, elastyczne, skuteczne? Czy kierunek działań się zmieniał?   
10. Promocja i zachęcanie do uczestnictwa – jak docierano do młodzieży? Czy miejsce jest obecne w mediach społecznościowych?   
11. Charakterystyka uczestników_czek – kto korzysta z miejsca i oferty? Jakie aktywności  są podejmowane? Ile osób uczestniczy i w jakim wieku? Czy grupa odbiorców je_czyńst stała i jak to jest mierzone?   
12. Kadry – w jaki sposób prowadzona jest rekrutacja? Ile osób jest zatrudnionych?  Jaki jest ich poziom wykształcenia i wymiar zatrudnienia? W jaki sposób osoby zatrudnione są wspierane?   
13. Status organizacyjny – czy miejsce przynależy do jednostek samorządu  terytorialnego? Jaka jest forma instytucjonalna miejsca (np. filia centrum kultury lub samodzielna jednostka)?   
14. Otoczenie instytucji – w jaki sposób lokalizacja wpływa na przyciąganie i odpływ  młodzieży? Jak duża jest konkurencja ze strony innych placówek o podobnej ofercie?   
15. Relacje między pracownikami_czkami a młodzieżą – jaka jest rola dorosłych w przestrzeni  młodzieżowej (opiekun_ka, animator_ka)? Jak młodzi ludzie odbierają rolę dorosłych?   
16. Udział młodzieży w zarządzaniu miejscem – w jakim stopniu młodzież jest  zaangażowana w decyzje? Za co jest odpowiedzialna? Czy funkcjonują  mechanizmy partycypacyjne (np. budżety instytucjonalne, rady młodzieżowe)?   
17. Zaspokajanie potrzeb młodzieży – jakie potrzeby młodych są brane pod uwage,̨ i jak są badane?   
18. Rola miejsca na tle innych inicjatyw – jakie luki w ofercie dla młodzieży wypełnia analizowane miejsce?   
19. Sytuacje ryzykowne i profilaktyka – czy występowały incydenty związane z używkami lub innymi ryzykownymi zachowaniami? Jakie działania są podejmowane w zakresie prewencji i wsparcia?   

Na podstawie uzyskanych wyników opracowałyśmy rekomendacje i propozycje rozwiązań dla potencjalnej przestrzeni młodzieżowej w Warszawie.  

koordynatorka projektu 
Aleksandra Wasążnik  
a.wasaznik@poledialogu.org.pl 

Ekspertyza została sfinansowana ze środków m.st. Warszawa w ramach wdrażania założeń polityki młodzieżowej m.st. Warszawy.